Bhutan. Wielka podróż przez Królestwo Grzmiącego Smoka

Dzień rozpoczniemy od odwiedzenia hinduskiego kompleksu świątynnego Paśupatinath, symbolu wiary, religii, tradycji i kultury. Ta znajdująca się nad świętą rzeką Bagmati świątynia, jest nie tylko zabytkiem wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ale również jednym z najbardziej czczonych miejsc w Nepalu i na subkontynencie indyjskim. To właśnie tutaj wybudowane zostały ghaty, na których drewnianych stosach nieustannie płoną zwłoki umarłych.

Następnie udamy się do buddyjskiej świątyni Bodnath, jednej z największych stup na świecie, która jest miejscem pielgrzymek buddystów z całego świata.

Po południu odwiedzimy kompleks religijny Swayambhunath, światowej sławy stupę znajdującą się na szczycie wzgórza i uważaną za tak starą jak powstanie samego Katmandu. Jest ona równie popularna wśród buddyjskich, jak i hinduskich wyznawców, a wśród turystów często określana jest „Świątynią Małp”.

Wycieczkę zakończymy w Katmandu, na Durbar Square, placu wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, który pełnił funkcję głównego dziedzińca pałacowego. Na placu znajdują się imponujące zabytki, w tym pałace królewskie, świątynie, posągi i inne budynki o unikalnej architekturze. Jednym z najbardziej popularnych budynków na placu jest Kumari Ghar, świątynia, w której mieszka „żywa bogini”, Kumari. Innym punktem jest Hanuman Dhoka, dawny pałac królewski, który obecnie jest siedzibą muzeum. To magiczne miejsce przyciąga zarówno turystów, którzy pragną zanurzyć się w historii i pięknie kultury Nepalu, jak i samych mieszkańców, którzy pielęgnują tradycje, odprawiają rytuały lub po prostu spędzają czas. Warto spędzić tu dłuższy moment, by poczuć pulsującą przestrzeń, która odzwierciedla historię, religię i tożsamość tego pięknego kraju.

Posiłki: Śniadanie

Nocleg: Hotel w Katmandu

Po przylocie do Paro rozpoczniemy spokojne odkrywanie Bhutanu. Pierwsze godziny w kraju spędzimy w dolinie Paro – wśród tradycyjnej zabudowy, zielonych wzgórz i gór otaczających jedno z najważniejszych miast zachodniego Bhutanu. Zamiast intensywnego zwiedzania od razu po podróży, zaczniemy od lekkiego spaceru i pierwszego kontaktu z lokalną atmosferą.

• Paro – po przylocie zatrzymamy się na herbatę, kawę lub lunch, w zależności od godziny naszego lotu. Będzie to pierwsza chwila, by oswoić się z rytmem Bhutanu i jego zupełnie inną niż nepalska atmosferą.
• Zuri Dzong – wyruszymy na około godzinny, spokojny spacer prowadzący do historycznego dzongu. Z trasy otworzą się szerokie widoki na całą dolinę Paro i otaczające ją górskie zbocza.
• Spacer po Paro – później przejdziemy ulicami miasta, zaglądając do niewielkich kawiarni i sklepów z lokalnym rękodziełem. Będzie to spokojne wprowadzenie do bhutańskiej kultury przed kolejnymi, znacznie intensywniejszymi dniami wyprawy.

Posiłki: lunch / lekki posiłek w zależności od godziny przylotu, kolacja
Nocleg: Paro, Dema Resort, Bhutan Mandala Resort lub inny o podobnym standardzie.

Jeden z najmocniejszych punktów całej wyprawy poświęcimy symbolowi Bhutanu – klasztorowi Taktsang, czyli Tygrysiemu Gniazdu. Świątynia wyrasta ze skalnej ściany wysoko nad doliną Paro i już sama droga do niej będzie częścią doświadczenia. Po zejściu czeka nas bardziej lokalna strona Bhutanu – tradycyjna gorąca kąpiel kamienna i próba sił w narodowym sporcie kraju.

• Klasztor Taktsang – Tygrysie Gniazdo – wyruszymy na trekking do najsłynniejszego klasztoru Bhutanu, położonego na stromym zboczu nad doliną Paro. Podejście zajmie około 3 godzin, zejście około 2 godzin. To jedno z najważniejszych miejsc religijnych kraju i jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków całych Himalajów.
• Tradycyjna gorąca kąpiel kamienna – po trekkingu spróbujemy jednej z najbardziej charakterystycznych bhutańskich form relaksu.
• Łucznictwo – spróbujemy swoich sił w narodowym sporcie Bhutanu, mocno obecnym w lokalnej kulturze i życiu społecznym.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Paro, Dema Resort, Bhutan Mandala Resort lub inny o podobnym standardzie.

Tego dnia opuścimy zachodni Bhutan i przeniesiemy się na rzadziej odwiedzany wschód kraju. Z Paro polecimy lokalnym samolotem do Yonphula, skąd ruszymy drogą przez Trashigang i Radhi aż do Merak – górskiej miejscowości zamieszkanej przez Brokpasów. To właśnie tutaj zacznie się najbardziej nieoczywista część naszej podróży.

• Lot Paro – Yonphula – rano wyruszymy w krótki lot na wschód Bhutanu. To znacznie skróci długą drogę lądową i pozwoli nam szybko dotrzeć do regionu, do którego trafia zdecydowanie mniej turystów.
• Trashigang – po przylocie pojedziemy w stronę jednego z najważniejszych ośrodków wschodniego Bhutanu. Po drodze miniemy Sherubtse College, najstarszą i jedną z najbardziej znanych uczelni w kraju.
• Radhi – zatrzymamy się po drodze w wiosce nazywanej „ryżowym spichlerzem wschodu”, otoczonej polami i tradycyjną zabudową.
• Merak i Brokpasowie – dotrzemy do górskiej osady zamieszkanej przez Brokpasów, społeczność wyróżniającą się własnym dialektem, tradycjami, zwyczajami i kulturą. To jedno z tych miejsc, które pokazują Bhutan daleko poza klasycznym szlakiem.
• Nocleg w farmhouse – zamiast hotelu zatrzymamy się w lokalnym gospodarstwie w Merak, dzięki czemu zobaczymy z bliska, jak wygląda życie w tej części kraju.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: farmhouse w Merak.

Cały dzień spędzimy w Merak, w jednym z najbardziej odległych regionów wschodniego Bhutanu. Tego dnia głównym punktem programu będzie Rhododendron Festival – wiosenne święto poświęcone rododendronom, które o tej porze roku zakwitają na himalajskich zboczach. Będzie to również okazja, by zobaczyć lokalną kulturę w zupełnie innym kontekście niż podczas klasycznego zwiedzania świątyń i dzongów. Rhododendron Festival jest wskazany w programie jako jeden z głównych punktów całej wyprawy.

• Rhododendron Festival – weźmiemy udział w wiosennym festiwalu związanym z jednym z najbardziej charakterystycznych elementów bhutańskiej przyrody – kwitnącymi rododendronami. To jeden z tych momentów podróży, kiedy krajobraz, lokalne tradycje i życie mieszkańców spotykają się w jednym miejscu.
• Merak – pozostaniemy w górskiej miejscowości zamieszkanej przez Brokpasów, których kultura, dialekt i zwyczaje wyraźnie odróżniają ich od mieszkańców innych części Bhutanu.
• Wschodni Bhutan – spędzimy dzień w regionie znacznie rzadziej odwiedzanym przez zagranicznych podróżników, daleko od klasycznej trasy Paro–Thimphu–Punakha.
• Lokalna atmosfera festiwalu – dzień będzie okazją, by zobaczyć Merak w wyjątkowym momencie, kiedy mieszkańcy regionu spotykają się przy okazji jednego z najważniejszych wiosennych wydarzeń naszej trasy.

Festiwal Rododendronów w Merak – jedno z najbardziej niezwykłych wiosennych wydarzeń we wschodnim Bhutanie. Wśród wysokogórskich pastwisk i zboczy porośniętych dziesiątkami gatunków kwitnących rododendronów spotkają się mieszkańcy Merak i Brokpasowie. Zobaczymy tradycyjne tańce i śpiewy, pokazy pracy z wełną jaka, lokalne stroje i zwyczaje oraz spróbujemy kuchni tego odległego regionu. To festiwal, w którym bhutańska przyroda łączy się z kulturą jednej z najbardziej charakterystycznych społeczności Himalajów.

Tradycyjne tańce i widowiska Brokpasów – podczas festiwalu zobaczymy m.in. Yak Dance oraz przedstawienia Ache Lhamo, łączące muzykę, stroje, lokalne wierzenia i tradycje wysokogórskich społeczności wschodniego Bhutanu.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: farmhouse / guesthouse w Merak.

Opuścimy Merak i ruszymy dalej przez wschodni Bhutan, kierując się do Trashiyangtse. Po drodze zatrzymamy się w jednym z najważniejszych miejsc sakralnych regionu oraz zajrzymy do szkoły, w której młodzi Bhutańczycy uczą się tradycyjnego rzemiosła i sztuki.

• Przejazd przez Trashigang – z Merak pojedziemy najpierw do Trashigang, a następnie dalej w stronę Trashiyangtse. Sam przejazd pozwoli nam zobaczyć kolejne fragmenty rzadziej odwiedzanego wschodu kraju.
• Gom Kora – po drodze odwiedzimy jedno z najważniejszych i najbardziej świętych miejsc we wschodnim Bhutanie.
• Zorig Chosum – Szkoła Tradycyjnych Sztuk i Rzemiosł – zajrzymy do sal lekcyjnych i zobaczymy uczniów podczas pracy. Będzie to okazja, by zobaczyć, jak tradycyjne bhutańskie techniki artystyczne są przekazywane kolejnym pokoleniom.
• Trashiyangtse – na koniec dnia dotrzemy do jednego z najdalej położonych punktów naszej trasy po Bhutanie i zatrzymamy się tu na noc.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Hotel Karmaling lub inny o podobnym standardzie.

Tego dnia zostaniemy jeszcze na dalekim wschodzie Bhutanu i lepiej poznamy dolinę Trashiyangtse – spokojną, zieloną i znacznie rzadziej odwiedzaną niż zachodnia część kraju. Połączymy miejsca ważne duchowo z lekką wędrówką przez wiejskie tereny i kontaktem z przyrodą regionu.

• Chorten Kora – odwiedzimy jedną z najbardziej charakterystycznych stup wschodniego Bhutanu, wzorowaną na słynnej stupie Boudhanath w Katmandu.

• Bomdelling Wildlife Sanctuary – wybierzemy się na spacer przez tereny rezerwatu i okoliczne wioski. Region jest znany z bogatej przyrody, a podczas wędrówki będziemy wypatrywać ptaków, motyli i innych zwierząt.

• Lunch w terenie – w zależności od warunków zjemy piknik w malowniczym miejscu albo lunch w lokalnym gospodarstwie.

• Powrót do Trashigang – po południu ruszymy z powrotem w stronę Trashigang, gdzie zakończymy dzień.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Druk Deothjung Hotel lub inny o podobnym standardzie.

Opuścimy Trashigang i ruszymy dalej przez wschodni Bhutan w stronę Yongkoli. Trasa poprowadzi nas przez niewielkie miejscowości i górskie doliny, ale najważniejszym punktem dnia będzie Drametse – miejsce związane z jednym z najbardziej charakterystycznych rytualnych tańców Bhutanu.

• Drametse – zjedziemy z głównej trasy do wioski, z której wywodzi się Drametse Nga Chham, tradycyjny taniec masek wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów bhutańskiej tradycji religijnej i tanecznej.
• Mongar – zatrzymamy się w jednym z najważniejszych ośrodków wschodniego Bhutanu, określanym w programie jako regionalne centrum tej części kraju. Tutaj zjemy lunch przed dalszą podróżą.
• Thridangbi i Lingmithang – po drodze miniemy kolejne niewielkie miejscowości wschodniego Bhutanu, obserwując zmieniający się krajobraz tej części królestwa.
• Yongkola – pod koniec dnia dotrzemy do Yongkoli, gdzie zatrzymamy się na noc przed dalszą podróżą w stronę centralnego Bhutanu.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Trogan Villa, Yongkola.

Przed nami jeden z najbardziej malowniczych przejazdów całej trasy. Opuścimy wschodni Bhutan i zaczniemy kierować się w stronę centrum kraju, przemierzając wysokie przełęcze, niewielkie górskie osady i doliny. Po drodze zobaczymy święte Mebar Tsho, a dzień zakończymy w spokojnej dolinie Tang, gdzie zatrzymamy się w historycznym domu.

• Yongkola – rozpoczniemy dzień w regionie uznawanym za jeden z najlepszych w Bhutanie do obserwacji ptaków.
• Sengor i dolina Ura – po drodze miniemy górskie miejscowości i coraz bardziej surowe krajobrazy środkowego Bhutanu.
• Namling Brak – zobaczymy charakterystyczny wodospad znajdujący się przy trasie prowadzącej przez góry.
• Przełęcz Thrumshing La – przejedziemy przez jedną z najwyżej położonych przełęczy na naszej trasie, na wysokości 3780 m n.p.m. To ważny punkt drogi łączącej wschodni i zachodni Bhutan.
• Mebar Tsho – Płonące Jezioro – zatrzymamy się przy jednym ze świętych miejsc Bhutanu, związanym z buddyjską tradycją i lokalnymi legendami.
• Dolina Tang – pod koniec dnia dotrzemy do spokojnej, wiejskiej doliny, z dala od większych ośrodków i głównych tras turystycznych.
• Orgyen Choling Heritage House – noc spędzimy w historycznym domu w dolinie Tang, co będzie jednym z bardziej charakterystycznych noclegów tej wyprawy.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Orgyen Choling Heritage House, dolina Tang.

Ten dzień spędzimy najpierw w dolinie Tang, jednej z bardziej odległych i spokojnych części centralnego Bhutanu. Zamiast szybkiego przejazdu przez region, zajrzymy do tradycyjnych gospodarstw, spotkamy mieszkańców i odwiedzimy lokalną szkołę. Po lunchu ruszymy do Bumthangu – duchowego serca kraju.

• Spacer przez dolinę Tang – przejdziemy przez wiejskie tereny i tradycyjną zabudowę, poznając spokojniejszą, bardziej codzienną stronę Bhutanu.
• Wizyty w lokalnych gospodarstwach – zajrzymy do tradycyjnych domów i spotkamy mieszkańców oraz rolników, by zobaczyć, jak wygląda życie poza większymi miastami.
• Lokalna szkoła – odwiedzimy szkołę w dolinie Tang i zobaczymy, jak funkcjonuje edukacja w jednym z bardziej odległych regionów kraju.
• Bumthang – duchowe serce Bhutanu – po lunchu przejedziemy do Bumthangu, gdzie rozpoczniemy zwiedzanie najważniejszych miejsc sakralnych regionu.
• Jambay Lhakhang, Kurjey Lhakhang, Tamzhing i Kenchosum Lhakhang – odwiedzimy cztery święte świątynie, które należą do najważniejszych punktów religijnych Bumthangu.
• Kharschu Dratsang – wieczorem zajrzymy do jednego z ważniejszych buddyjskich instytutów w regionie i spotkamy się z mnichami.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Hotel Ugyenling lub inny o podobnym standardzie.

Opuścimy Bumthang i ruszymy na zachód, przemierzając kolejne wysokie przełęcze centralnego Bhutanu. Po drodze zobaczymy tradycyjne tkactwo z wełny jaka i owiec, miniemy górskie wioski oraz zatrzymamy się w Trongsa – miejscu silnie związanym z historią bhutańskiej monarchii. Dzień zakończymy w szerokiej, lodowcowej dolinie Gangtey.

• Yathra Weaving Center – zobaczymy tradycyjne tkaniny yathra wykonywane z wełny jaka i owiec, charakterystyczne dla regionu Bumthang.
• Przełęcz Yotong La – przekroczymy górską przełęcz położoną na wysokości około 3400 m n.p.m., jedną z ważnych przepraw na drodze przez centralny Bhutan.
• Trongsa – zatrzymamy się w historycznym mieście położonym na stromych zboczach gór. Jeśli czas pozwoli, zobaczymy Trongsa Dzong, potężną fortecę dominującą nad doliną. W programie jej zwiedzanie oznaczone jest jako opcjonalne.
• Chendebjee, Rukubjee i Tangsibjee – dalsza droga poprowadzi nas przez niewielkie górskie miejscowości centralnego Bhutanu.
• Przełęcz Pele La – przejedziemy przez kolejną wysoką przełęcz, tym razem na wysokości 3420 m n.p.m., kierując się w stronę doliny Gangtey.
• Gangtey – wieczorem dotrzemy do jednej z najbardziej malowniczych wysokogórskich dolin Bhutanu, gdzie zostaniemy na noc.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: ABC Lodge, Hotel Dewachen lub inny o podobnym standardzie.

Po intensywnych dniach w drodze zwolnimy tempo i spędzimy dzień w Gangtey oraz szerokiej lodowcowej dolinie Phobjikha. Zamiast kolejnych długich przejazdów czekają nas piesze trasy, otwarte panoramy doliny, piknik w terenie oraz miejsca związane z buddyjską tradycją regionu.

• Longtoe – Khumbu Ridge – wyruszymy na około 3-godzinną wędrówkę grzbietem, z którego otworzą się panoramiczne widoki 360° na otaczające doliny. To jeden z najbardziej widokowych spacerów na naszej trasie.
• Piknik w dolinie – lunch zjemy w plenerze, w jednym z malowniczych miejsc na trasie.
• Crane Observation Center – odwiedzimy centrum poświęcone żurawiom, jednym z najbardziej charakterystycznych mieszkańców doliny Phobjikha.
• Gangtey Nature Trail – dla chętnych przewidziany będzie dodatkowy, spokojny spacer trwający około 1,5 godziny.
• Gangtey Goemba – odwiedzimy klasztor będący ważnym ośrodkiem studiów buddyjskich w tej części Bhutanu.
• Khewa Lhakhang – piesza trasa zakończy się przy niewielkiej świątyni położonej w dolinie.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: ABC Lodge, Hotel Dewachen lub inny o podobnym standardzie.

Ten dzień pokaże nam bardziej współczesne oblicze bhutańskiej stolicy, ale zakończymy go zupełnie inaczej – wysoko nad Thimphu, w odosobnionym klasztorze. Najpierw zobaczymy panoramę miasta i zajrzymy do szkoły, w której młodzi Bhutańczycy uczą się tradycyjnych sztuk. Po południu wyruszymy pieszo do klasztoru, gdzie zjemy kolację z mnichami i zostaniemy na noc w klasztornym guesthousie.

• Kuensel Phodrang – Buddha Point – rozpoczniemy od jednego z najbardziej charakterystycznych punktów Thimphu. Zobaczymy monumentalny, 51,5-metrowy posąg Buddy Siakjamuniego oraz panoramę bhutańskiej stolicy i otaczającej ją doliny.
• Choki Traditional Art School – pojedziemy przez dolinę Kabesa do szkoły tradycyjnych sztuk. Zajrzymy do pracowni, zobaczymy uczniów podczas pracy i będziemy mogli przyjrzeć się z bliska technikom przekazywanym kolejnym pokoleniom. Program przewiduje również elementy interaktywne i możliwość bezpośredniego kontaktu z uczniami.
• Trekking do klasztoru – po lunchu wyruszymy na około 3-godzinną wędrówkę prowadzącą do położonego ponad miastem klasztoru i szkoły buddyjskiej dla mnichów.
• Kolacja z mnichami – wieczór spędzimy w klasztorze, gdzie zjemy kolację wspólnie z mnichami. To jedno z najbardziej kameralnych doświadczeń całej podróży.
• Nocleg w klasztorze – zamiast hotelu zatrzymamy się tej nocy w klasztornym guesthousie w Dodeydrak.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: guesthouse przy klasztorze.

Poranek spędzimy w jednym z najbardziej odosobnionych klasztorów na naszej trasie. Po noclegu w klasztornym guesthousie będziemy mieli okazję zobaczyć życie mnichów od strony, której nie doświadcza się podczas zwykłego zwiedzania – codzienne rytuały, czytanie świętych tekstów i modlitwy przy dźwiękach tradycyjnych instrumentów.

• Poranne rytuały mnichów – usiądziemy z mnichami podczas ich codziennych ceremonii i czytania buddyjskich tekstów. Towarzyszyć im będą tradycyjne instrumenty religijne.
• Spotkanie z mnichami i przełożonym klasztoru – będzie czas na rozmowę i bliższe poznanie codzienności wspólnoty Dodeydrak.
• Lunch w klasztorze – przed zejściem do Thimphu zjemy wspólny posiłek.
• Zejście do Thimphu – po południu wyruszymy w około 2-godzinny trekking z powrotem do stolicy.
• Bhutańska astrologia i rytuał Pawo – po powrocie czeka nas jedno z najbardziej nietypowych doświadczeń wyprawy: spotkanie z bhutańską astrologią oraz tradycyjnym rytuałem Pawo.

Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: Hotel Bhutan Home, Hotel Tara Phendeyling lub inny o podobnym standardzie.

Po kilkunastu dniach przemierzania Bhutanu od dalekiego wschodu po zachodnie doliny pożegnamy Królestwo Smoka. Po śniadaniu ruszymy w stronę lotniska w Paro, skąd polecimy z powrotem do Nepalu. Jeszcze przed odlotem będziemy mogli skorzystać z jednej z najbardziej nietypowych pamiątek z Bhutanu – stworzyć własny znaczek pocztowy ze zdjęciem.

• Przejazd na lotnisko w Paro – po śniadaniu wyruszymy w stronę jedynego międzynarodowego portu lotniczego Bhutanu.
• Bhutan Postal Museum – w strefie odlotów znajduje się niewielki punkt pocztowy, w którym będzie można przygotować spersonalizowane znaczki z własnym zdjęciem i wykorzystać je do wysłania pocztówki z Bhutanu.
• Lot Paro – Katmandu – pożegnamy Bhutan i polecimy do Nepalu. Przy dobrej widoczności sam lot będzie jeszcze jednym mocnym akcentem podróży – trasa prowadzi nad Himalajami.
• Katmandu – po przylocie przejedziemy do hotelu. Wieczór pozostawimy na odpoczynek po podróży i ostatnie chwile w Nepalu.

Posiłki: śniadanie
Nocleg: Katmandu.

Transfer na lotnisko. Powrót do kraju.

Posiłki: śniadanie