15 DNI
N’DJAMENA BARH EL GHAZEL I MOUSSORO BATHANDJENE KALAÏT ALOBA ARCH I ELEPHANT ARCH GUELTA D’ARCHEÏ I TERKEI BACHIKÉ I YOUTH CAVE HOUBAIKE, FADA I DEPRESJA MOURDI DIMÉ, DEGUIDEI I OUNIANGA KEBIR OUNIANGA SERIR ABÉCHÉ MONGO, GUÉRA I BOKORO N’DJAMENA
Czad to wyprawa w zupełnie innym rytmie – przez Saharę, Sahel, skalne labirynty Ennedi, dawne szlaki karawanowe i jeziora ukryte pośród pustyni. W ciągu dwóch tygodni dotrzemy do jednych z najbardziej odległych i spektakularnych miejsc północnego Czadu – od monumentalnych łuków skalnych Ennedi po jeziora Ounianga.
Będziemy przemierzać pustynne bezdroża samochodami 4×4, zobaczymy Aloba Arch, Elephant Arch, Guelta d’Archeï, kanion Bachiké, prehistoryczne malowidła Terkei i Mandingueli, a następnie przejedziemy przez depresję Mourdi do niezwykłego kompleksu jezior Ounianga – błękitnych tafli wody otoczonych palmami, wydmami i pomarańczowymi klifami. Po drodze zajrzymy także do Fady, Kalaït i Abéché oraz przemierzymy górskie krajobrazy regionu Guéra.
To nie jest wyprawa dla każdego. Będzie kurz, będzie gorąco i sucho. Czekają nas długie przejazdy po nierównych pustynnych trasach, noclegi w namiotach na materacach, brak klasycznych łazienek przez znaczną część wyprawy oraz prosta kuchnia ekspedycyjna przygotowywana w warunkach obozowych. Komfort ustępuje tutaj miejsca przygodzie, przestrzeni i możliwości dotarcia tam, gdzie infrastruktura turystyczna praktycznie nie istnieje.
W zamian dostajemy jeden z najbardziej fascynujących krajów saharyjskich – ogromne przestrzenie, skalne miasta wyrzeźbione przez wiatr, karawany, pustynne oazy i noce pod gwiazdami z dala od sztucznego światła. To wyprawa dla osób, które akceptują niewygody i chcą zobaczyć Afrykę w jej surowej, ekspedycyjnej odsłonie.
Podczas tej wyprawy standard noclegów będzie prosty i ekspedycyjny. W N’Djamenie zatrzymamy się w podstawowym hotelu miejskim, natomiast przez większą część trasy będziemy nocować w namiotach rozbijanych w kolejnych miejscach na Saharze – m.in. w rejonie Ennedi, depresji Mourdi i jezior Ounianga.
Na miejscu zapewnione będą namioty i materace, natomiast każdy powinien zabrać własny śpiwór. Na pustynnych biwakach nie będzie klasycznych łazienek ani toalet – funkcjonujemy w warunkach terenowych, z całym wyposażeniem przewożonym razem z nami.
To nie jest wyjazd nastawiony na komfort zakwaterowania. Największą wartością noclegów są miejsca, w których rozbijemy obóz – pośród wydm, skalnych formacji Ennedi i nad jeziorami ukrytymi w samym sercu Sahary.
Program prowadzi przez północny i północno-wschodni Czad, łącząc pustynne bezdroża, masyw Ennedi, dawne szlaki karawanowe, skalne kaniony i jeziora Ounianga. To wyprawa ekspedycyjna – mniej komfortu, więcej przestrzeni, surowej przyrody i miejsc, do których dociera niewielu podróżników.
Masyw Ennedi – skalne miasta Sahary
Monumentalne ściany, naturalne łuki, kaniony i labirynty wyrzeźbione przez wiatr i wodę.
Aloba Arch, Elephant Arch i Arche Julia
Jedne z najbardziej charakterystycznych formacji skalnych Ennedi.
Guelta d’Archeï – kanion w sercu pustyni
Stałe źródło wody, stada wielbłądów i szansa na zobaczenie saharyjskich krokodyli.
Terkei i Mandingueli – sztuka naskalna
Prehistoryczne malowidła pozostawione przez dawnych mieszkańców Sahary.
Bachiké i Houbaike – kaniony i życie nomadów
Skalne przejścia, pustynne studnie i miejsca związane z lokalnymi społecznościami.
Fada i depresja Mourdi – prawdziwy saharyjski off-road
Dawne trakty karawanowe, pasma wydm i wielogodzinne przejazdy przez bezludne przestrzenie.
Jeziora Ounianga – woda pośród Sahary
Ounianga Serir, Ounianga Kebir i jezioro Boukou – błękitna woda, palmy, wydmy i pomarańczowe klify.
Biwaki pod gwiazdami
Noclegi w namiotach pośród wydm, skał Ennedi i nad jeziorami – jeden z najbardziej ekspedycyjnych elementów całej wyprawy.
Rozpoczynamy naszą saharyjską wyprawę i opuszczamy N’Djamenę, kierując się na północ. Początkowo pojedziemy asfaltową drogą przez Massaguet do niewielkiego Massakory, położonego około 140 km od stolicy. To właśnie tutaj kończy się wygodniejszy etap podróży, a zaczyna właściwa ekspedycja w głąb Czadu.
Z Massakory zjedziemy z asfaltu na pustynny szlak prowadzący w kierunku Moussoro i regionu Barh El Ghazel. Krajobraz będzie stopniowo stawał się coraz bardziej surowy – pojawią się piaszczyste równiny, pojedyncze akacje i rozległe przestrzenie Sahelu. Pod koniec dnia dotrzemy w okolice Chadry, gdzie rozbijemy nasz pierwszy biwak. Pierwsza noc pod namiotami będzie jednocześnie początkiem kilkudniowej podróży przez jedne z najbardziej odległych obszarów Czadu.
Posiłki: lunch, kolacja
Nocleg: biwak w okolicach Chadry
Po śniadaniu ruszymy dalej przez rozległe tereny Barh El Ghazel, stopniowo zagłębiając się w coraz bardziej pustynny krajobraz. Dotrzemy do Moussoro, niewielkiego miasta położonego na naszej trasie, gdzie zatrzymamy się na uzupełnienie paliwa przed dalszą drogą.
Za Moussoro ponownie ruszymy w teren. Pojedziemy przez krajobraz niewielkich wzgórz, piaszczystych przestrzeni i pojedynczych drzew, coraz wyraźniej wkraczając w surowe obszary północnego Czadu. To dzień przede wszystkim drogi i stopniowego oddalania się od większych miejscowości – przed nami kolejne etapy saharyjskiej ekspedycji.
Pod koniec dnia rozbijemy biwak w rejonie Bathandjene i spędzimy kolejną noc pod namiotami.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak w rejonie Bathandjene
Po śniadaniu ruszymy dalej na północ, zostawiając za sobą niewielkie wzgórza i wjeżdżając na coraz bardziej otwarte, płaskie przestrzenie. Trasa będzie prowadzić przez piaszczyste i miejscami wymagające odcinki pustynne, gdzie droga stopniowo zamienia się w szeroki saharyjski szlak.
Miniemy studnię Bathandjene, która odgrywa ważną rolę na tej odludnej trasie. W jej okolicach oraz na dalszym odcinku w kierunku Kalaït mamy szansę wypatrzyć gazele, pojawiające się na rozległych pustynnych równinach.
To kolejny dzień, w którym sama droga staje się częścią doświadczenia – otacza nas coraz więcej pustki, coraz mniej śladów cywilizacji i coraz wyraźniej wchodzimy w krajobraz Sahary. Wieczorem rozbijemy kolejny biwak na trasie.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak w rejonie Kalaït
Po śniadaniu ruszymy z Kalaït w stronę masywu Ennedi. Tego dnia krajobraz zacznie zmieniać się wyraźnie – pustynne równiny ustąpią miejsca monumentalnym formacjom piaskowcowym, skalnym bramom i labiryntom, z których słynie ten region.
Zobaczymy Aloba Arch, jeden z najbardziej imponujących naturalnych łuków skalnych Ennedi, a następnie charakterystyczny Elephant Arch. Odwiedzimy również stanowisko z malowidłami naskalnymi Mandingueli, pozostawionymi przez dawnych mieszkańców Sahary, oraz przejedziemy przez niezwykły Oyo Labyrinth – krajobraz wyrzeźbionych przez wiatr i erozję skał, przejść i skalnych ścian.
Kolejnym punktem będzie Guelta Bachiké, ukryta pośród skalnych ścian Ennedi. Wieczorem rozbijemy obóz pod Arche Julia, w samym sercu pustynnego krajobrazu. To jeden z tych dni, kiedy zaczyna się najbardziej spektakularna część całej wyprawy.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak pod Arche Julia
Po śniadaniu ruszymy do jednego z najbardziej niezwykłych miejsc całej wyprawy – Guelta d’Archeï. To skalny kanion ukryty w masywie Ennedi, w którym przez cały rok utrzymuje się woda. Miejsce od wieków służy jako ważny punkt dla lokalnych nomadów i ich stad, a przy odrobinie szczęścia będziemy mieli również szansę zobaczyć saharyjskie krokodyle.
Po południu odwiedzimy Terkei, znane z dawnych malowideł naskalnych. To kolejny ślad czasów, gdy Sahara wyglądała zupełnie inaczej niż dziś i była znacznie bardziej zielona oraz zamieszkana.
Wieczorem ponownie rozbijemy obóz w rejonie Guelta d’Archeï, otoczeni skalnymi ścianami Ennedi i pustynną ciszą.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak w rejonie Guelta d’Archeï
Dzisiejszy dzień spędzimy wśród skalnych krajobrazów Ennedi. Odwiedzimy kanion Bachiké, którego ściany tworzą efektowne, naturalne przejścia wśród pustynnych formacji. W miejscach, gdzie po opadach gromadzi się woda, lokalni nomadzi wykopują studnie wykorzystywane do pojenia stad przemierzających ten surowy region.
Dotrzemy również do Youth Cave – miejsca, które dawniej służyło jako punkt spotkań młodych ludzi z nomadycznych społeczności Ennedi. Przybywali tu na wielbłądach i organizowali tradycyjne spotkania oraz tańce. To kolejna okazja, aby spojrzeć na Ennedi nie tylko przez pryzmat spektakularnych krajobrazów, ale także ludzi, którzy od pokoleń żyją na obrzeżach Sahary.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak w rejonie Bachiké
Po śniadaniu opuścimy okolice Bachiké i ruszymy dalej przez Houbaike w kierunku Fady, jednego z najważniejszych ośrodków północno-wschodniego Czadu i bramy prowadzącej w głąb Ennedi. W Fadzie zatrzymamy się na uzupełnienie paliwa i zapasów przed kolejnym pustynnym etapem wyprawy.
Następnie skierujemy się ku depresji Mourdi, przemierzając masyw Ennedi dawnym traktem karawanowym. Krajobraz stanie się coraz bardziej surowy – pojawią się rozległe przestrzenie pustyni i kolejne pasma wydm, przez które będziemy przedzierać się samochodami terenowymi.
Wieczorem rozbijemy obóz pośród wydm depresji Mourdi, z dala od zabudowań i sztucznego światła.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak pośród wydm depresji Mourdi
Po śniadaniu ruszymy dalej przez północny Czad, kierując się w stronę jezior Ounianga. Po drodze zobaczymy solniska Dimé i Deguidei oraz niewielkie oazy otoczone palmami – krajobraz będzie się coraz bardziej zmieniał, a pustynne przestrzenie zaczną kontrastować z zielenią i wodą.
Odwiedzimy także jezioro Boukou, a następnie dotrzemy do Ounianga Kebir – największego z jezior kompleksu Ounianga. Intensywne kolory wody, palmy i otaczająca je Sahara tworzą jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów całej wyprawy.
Wieczorem rozbijemy obóz nad jeziorem i spędzimy noc w namiotach, w samym sercu saharyjskiej oazy.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak nad jeziorem Ounianga Kebir
Poranek rozpoczniemy spacerem wzdłuż jeziora Serir, jednego z niezwykłych zbiorników wodnych ukrytych pośród saharyjskiego krajobrazu. Jeśli warunki pozwolą, będzie również możliwość kąpieli. Kontrast błękitnej wody, palm i otaczającej wszystko pustyni sprawia, że okolice Ounianga należą do najbardziej charakterystycznych miejsc północnego Czadu.
W dalszej części dnia będziemy kontynuować przejazd przez kompleks jezior Ounianga, zatrzymując się przy kolejnych punktach widokowych i poznając różnorodność tego niezwykłego systemu jezior położonych w samym sercu Sahary. Wieczorem ponownie rozbijemy obóz nad wodą.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak nad jeziorem
Po śniadaniu ruszymy dalej przez niezwykły krajobraz północnego Czadu, kierując się z Ounianga Serir w stronę Ounianga Kebir. Dotrzemy do jednego z najbardziej malowniczych jezior regionu – jego intensywnie niebieska tafla kontrastuje z zielenią palm, wysokimi pomarańczowymi klifami i otaczającą wszystko Saharą.
W dalszej części dnia na horyzoncie zaczną pojawiać się kolejne pasy wydm depresji Mourdi, tworzące zupełnie inny, bardziej surowy krajobraz. To jeden z najbardziej fotograficznych etapów wyprawy – woda, palmy, skalne ściany i morze piasku spotykają się tutaj na niewielkiej przestrzeni.
Wieczorem rozbijemy kolejny obóz nad jeziorem i spędzimy noc pod namiotami.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak nad jeziorem Ounianga Kebir
Po śniadaniu rozpoczniemy długi przejazd na południe, kontynuując trasę przez depresję Mourdi w kierunku Kalaït. To kolejny dzień prawdziwego off-roadu przez rozległe, niemal bezludne przestrzenie północno-wschodniego Czadu.
W Kalaït zatrzymamy się na miejscowym targu – jednym z najlepiej zaopatrzonych w tej części kraju – gdzie lokalny zespół uzupełni zapasy potrzebne na dalszą drogę. Następnie pojedziemy przez Aradę i Biltine do Abéché, drugiego co do wielkości miasta Czadu. Tutaj kończy się jeden z najbardziej surowych etapów naszej pustynnej ekspedycji – od Abéché dalsza trasa w kierunku N’Djameny prowadzi już drogą asfaltową.
Posiłki: Śniadanie, obiad, kolacja
Nocleg: namioty w Abéché
Po śniadaniu ruszymy dalej na zachód, przemierzając środkową część Czadu. Trasa poprowadzi przez Oum Hadjer, Mangalmé i Mongo, a następnie przez region Guéra, którego krajobraz wyraźnie różni się od pustynnych terenów poznanych podczas wcześniejszych dni wyprawy.
Będziemy przejeżdżać pośród górskich masywów i bardziej zielonych obszarów Guéry. Na trasie zobaczymy również charakterystyczny Pic d’Abtouyour, jedno z najbardziej rozpoznawalnych wzniesień regionu. Dalej pojedziemy przez Bitkine, stopniowo opuszczając górzysty krajobraz i wracając na bardziej płaskie tereny w kierunku Bokoro.
Wieczorem rozbijemy kolejny pustynny biwak.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak na trasie w rejonie Bokoro
Dzisiejszy dzień spędzimy w rejonie Bokoro, jednego z ważniejszych ośrodków regionu Hadjer-Lamis. Po wielu dniach przemierzania Ennedi, pustynnych bezdroży i jezior Ounianga znajdziemy się już na ostatnim etapie naszej wyprawy przez Czad.
Program lokalnego operatora nie przewiduje tego dnia konkretnych atrakcji ani zwiedzania – jest to przede wszystkim dzień na trasie i odpoczynek przed powrotem do N’Djameny. Wieczorem po raz ostatni podczas tej wyprawy rozbijemy nasz pustynny biwak.
Posiłki: śniadanie, lunch, kolacja
Nocleg: biwak w rejonie Bokoro
Po śniadaniu ruszymy w ostatni etap naszej podróży przez Czad. Przejedziemy przez okolice Massaguet, stopniowo zbliżając się do N’Djameny i ponownie wjeżdżając na bardziej zaludnione tereny.
Po południu dotrzemy do N’Djameny, gdzie zakończymy naszą saharyjską ekspedycję. Po dniach spędzonych w Ennedi, na pustynnych bezdrożach, wśród wydm i jezior Ounianga wrócimy do stolicy na ostatni nocleg i chwilę odpoczynku przed podróżą powrotną.
Posiłki: śniadanie, lunch
Nocleg: hotel w N’Djamenie
Transfer na lotnisko i powrót do kraju.
Posiłki: Śniadanie
Podczas wyprawy do Czadu wspieramy lokalną gospodarkę, korzystając z usług miejscowego operatora, przewodników, kierowców i obsługi obozowej, która towarzyszy nam na trasie przez Saharę i Ennedi. To właśnie lokalny zespół odpowiada za przejazdy 4×4, logistykę, biwaki i przygotowanie posiłków w warunkach ekspedycyjnych.
Wybieramy małą grupę i lokalne zaplecze, dzięki czemu większa część wydatków zostaje na miejscu. Podczas przejazdów przez Kalaït, Fadę, Abéché i inne miejscowości korzystamy z lokalnych usług i zaopatrzenia, a w kontaktach z nomadami i mieszkańcami regionu stawiamy na szacunek do ich przestrzeni, zwyczajów i zasad fotografowania.
W tak odległych rejonach szczególnie ważne jest też odpowiedzialne korzystanie z przyrody – ograniczamy odpady, nie zostawiamy śmieci na biwakach i podporządkowujemy się zasadom obowiązującym w Ennedi oraz przy jeziorach Ounianga.
WYMAGANIA WIZOWE
Obywatele Polski potrzebują wizy, aby wjechać do Czadu. Szczepienie przeciwko żółtej febrze jest wymagane już na etapie składania dokumentów wizowych – do wniosku należy dołączyć kopię Międzynarodowego Świadectwa Szczepień, czyli tzw. żółtej książeczki.
Pamiętaj, że paszport musi być ważny minimum 6 miesięcy po zakończeniu podróży. W procesie wizowym pomożemy w przygotowaniu wymaganych dokumentów i przeprowadzimy Cię przez formalności związane z wyjazdem.
Do aplikacji wizowej potrzebne są:
Dodatkowo przy podróży do Czadu należy posiadać ważne międzynarodowe świadectwo szczepienia przeciwko żółtej febrze.
ZDROWIE I SZCZEPIENIA
Przed wyjazdem do Czadu konieczne jest odpowiednie przygotowanie zdrowotne. Szczepienie przeciwko żółtej febrze jest wymagane w naszym procesie wizowym, dlatego należy posiadać Międzynarodowe Świadectwo Szczepień – tzw. żółtą książeczkę – i zabrać je ze sobą w podróż. Warto również skonsultować z lekarzem medycyny podróży aktualność szczepień rutynowych oraz szczepienia m.in. przeciwko WZW A i B, durowi brzusznemu, tężcowi, błonicy i polio. Aktualne dane CDC wskazują m.in., że w Czadzie w ostatnim roku wykrywano poliowirusa.
Czad jest krajem występowania malarii na całym terytorium, dlatego zalecana jest farmakologiczna profilaktyka przeciwmalaryczna. Rodzaj preparatu oraz moment rozpoczęcia i zakończenia profilaktyki powinien dobrać lekarz indywidualnie, z uwzględnieniem stanu zdrowia i przebiegu naszej trasy przez Saharę i Sahel.
W ramach Klubu Tugende współpracujemy z dr Karoliną Pyziak-Kowalską, zajmującą się medycyną podróży. Osoby wyjeżdżające z nami mogą skorzystać z konsultacji w Warszawie lub online z 10% rabatem, aby omówić szczepienia, profilaktykę malarii, wyposażenie apteczki oraz indywidualne kwestie zdrowotne przed wyprawą. Umów się na konsultację tutaj.
Trzeba pamiętać, że jest to wyprawa ekspedycyjna w bardzo odległe rejony Czadu. Nocujemy głównie w namiotach, przemieszczamy się samochodami terenowymi po pustynnych trasach, a dostęp do placówek medycznych na znacznej części trasy jest bardzo ograniczony. Warunki obejmują wysokie temperatury w ciągu dnia, chłodniejsze noce, kurz, wielogodzinne przejazdy po nierównych drogach oraz brak standardowej infrastruktury sanitarnej. Dlatego wymagany jest dobry ogólny stan zdrowia i sprawność pozwalająca komfortowo funkcjonować w takich warunkach.
Osoby chorujące przewlekle powinny przed wyjazdem skonsultować udział z lekarzem oraz upewnić się, że posiadane ubezpieczenie obejmuje następstwa chorób przewlekłych i ewentualną ewakuację medyczną. Aktualne zalecenia zdrowotne warto sprawdzić ponownie przed samym wyjazdem, ponieważ sytuacja epidemiologiczna może się zmieniać.